miércoles, 9 de noviembre de 2011

HELMANTICA

     La ida de la vuelta y la vuelta de la ida.  Evoco en mi mente el poema épico de José Hierro, Martín Fierro, que siendo poco más que un niño descubrí en la librería del salón,  piso primero, portal número 3 de la calle Escultor Asorey.


     Me dirijo en diagonal hacia Lalín sin pena ni gloria. Sobrevuelo Ourense, lejano y hondo, partido en dos por el Miño. Llegando a A Gudiña considero oportuno procurarle al cuerpo nuestro pan de cada día. Entro en el Churrasco de Oro, siento con agrado el calor que expelen las brasas. Chuletón con patatas, ensalada tabernera y Medulio. Café solo y la cuenta. Un cigarro bajo la fronda de los castaños del entorno.
     Tras un breve lapso y el  vago discurrir del pensamiento perdido vislumbro Salamanca, la vieja Helmántica que, según cuenta Plutarco, venció a Aníbal merced a la astucia y valentía de sus mujeres. La consideración de criterios logísticos me aconsejan  un hotel en la plaza Gabriel y Galán, atendido con exquisita amabilidad por un simpático colombiano.
     Una desconocida plaza de abastos cercana. La inédita calle Gil de Ontañón, con tan solo un edificio en la línea de impares, que alberga siete portales. El pequeño y curioso pub El Principio, iluminado exclusivamente mediante velas. Las tapas de Elfos y La Oficina, el imperdonable jamón de Vitigudino en la Plaza de España. El inexcusable paseo por la Plaza Mayor y su entorno, la visión de la catedral desde el principio de la calle Rúa. 
     Espléndido y fresco sol matutino, de nuevo en la Plaza Mayor. La Feria del Libro antiguo y de ocasión; como diría un viejo conocido, "coincide". Adquiero una vieja edición facsímil  en inglés de Ghost Stories, by charles Dickens. Hojeo una colección de antiguos carteles, posters o affiches publicitarios de lo más variopìnto. Me centro -por razones de oportunidad y coincidencia- en varios de Coca-Cola. Selecciono dos y, tras no pocas dudas, deshecho el de Rita Hayworth  y me quedo con el de una señorita plácidamente sentada, cuya identidad desconozco. La vendedora tampoco puede sacarme de dudas. Las horas se consumen en paseos y tapas. Una simpática chica de Mérida me asegura que el "mejó jamón" es el de pata negra de Cabeza la Vaca; que se quite el de Guijuelo, el de Jabugo y Aracena. Por el brillo de sus ojos y la vida de sus labios al pronunciar el apasionado discurso apologético de los marranos  criados en montaneras en la dehesa extremeña, no me queda más remedio que creerla. Considero la idea de acercarme a Cabeza la Vaca cuando regrese de uno de mis viajes a Sevilla.
     Regreso absorto en mis pensamientos, contemplando ocasionalmente el otoño de la meseta, el amarillo de transición de los álamos y chopos de ribera; la tierra, de una palidez dorada, las manchas herrumbrosas de  la vieja labranza, los celajes que se deslizan en el horizonte sobre el verde frío de los encinares... Danzan en el silenciosísimo habitáculo de mi automóvil las baladas: Lynn Anderson, Stand by your man; Sandy Posey, Take it back; Billie Jo Spears, Blanket on the ground; Skeeter Davis, Always on my mind...
 .......
 
Sometimes it's hard to be a woman giving all your love to just one man
You'll have sad times and he'll have good times
Doin' things that you don't understand
But if you love him you'll forgive him even though he's hard to understand
And if you love him be proud of him cause after all he's just a man
...... 

Spoken: he's such a man. it must have hurt him a lot if he let me
see him cry. but i must try again...this time i'll say goodby.
Baby you've been good to me you've always been the best you could
so try to understand me now the way you've always understood
i can't go on another day
oh please, don't look at me that way
i take it back
i didn't mean it
please forget what i just said
i take it back
i'm sorry
i must have been out
of my head
Spoken: sometimes it's better to be loved, than it is to love. 
........
 
 
Remember back when love first found us
We'd go slippin' out of town
And we'd love beneath the moonlight
On a blanket on the ground
I'll get the blanket from the bedroom
And we'll go walkin' once again
To that spot down by the river
Where our sweet love first began
...... 
 
 
Maybe I didn't love you
quite as often as as I could have, and maybe I didn't treat you quite as good as I should have,
If I made you feel second best, Boy I'm sorry, I was blind. You were always on my mind, You were always on my mind. Maybe I didn’t hold you
all those lonely, lonely times,
and I guess I never told you
I’m so happy that you’re mine.
Little things I should have said and done, I just never took the time. You were always on my mind, You were always on my mind.
Tell me, tell me that your sweet love hasn't died. Give me, give me one more chance to keep you satisfied. I’ll keep you satisfied! Little things I should have said and done, I just never took the time. But you were always on my mind, You were always on my mind. You were always on my mind, You were always on my mind...

jueves, 3 de noviembre de 2011

A PROPÓSITO DEL DÍA DE DIFUNTOS

Dejo el testimonio y la canción de una de mis cantantes favoritas, con mucha diferencia. Merece la pena que la descarguen y escuchen un sentimiento vivo y profundo.

Muere "Lola la Grande" - Lola Beltran fallecio de una embolia, grabo 78 discos en su carrera. - Mexico D.F. (UPI/AP/AFP) La Opinion 25 Marzo 96.


La conocida cantante mexicana de musica ranchera Lola Beltran fallecio ayer victima de una embolia pulmonar masiva en el hospital Angeles de la Ciudad de Mexico.
La emisora Radio Red fue el primer medio en anunciar que Beltran, nacida el 7 de marzo 1932 en la ciudad de Rosario en el estado noroccidental de Sinoloa, fallecio a las 6:30 de la tarde hora de Mexico. 
Maria Lucila Beltran Alcayaga (según otros, Beltrán Ruiz), mejor conocida como "Lola la Grande", de 64 anos, habia sido hospitalizada el pasado 16 de Marzo (1996), luego de sufrir un primer infarto agudo al miocardio, seguido despues de un para cardiaco que la mantuvo en estado de coma durante siete minutos, del cual se recupero posteriormente.
"Estos momentos que he vivido jamas los podre olvidar. Me resisti a morir, luche con todas mis fuerzas", declaro Beltran, el jueves de la semana pasada.
"Dios nuestro senor con su infinitas misericordia me dejo vivir un tiempito mas", agrego la cantante en un mensaje dirigido a los medios de comunicacion.
El sabado 16 cuando sufrio el primer infarto, Beltran se encontraba al lado de su hija Maria Elena Leal, quien la traslado de inmediato al hospital Angeles de la Ciudad de Mexico.
"Yo estaba desayunando cuando mi mama me dijo que le dolia el pecho y que no podia respirar, la subi al carro y me la lleve al hospital," relato Maria Elena el jueves, agregando que sus madre sufrio el primer infarto en el auto cuando iban camino al hospital.


Cuando dos almas se quieren
por más que se alejan no se pueden nunca
nunca olvidar
Por eso cuando yo muera cielito lindo
nunca me dejes de amar
Si vas al campo donde los muertos reposan ya
busca mi tumba y ahí solita la encontrarás

Llévale flores: muchas gardenias y un rosal
que si hay violetas y no me olvides nunca
jamás

Si vas al campo donde los muertos
reposan ya busca mi tumba
y ahí solita la encontrarás
Llévale flores muchas gardenias y un rosal
que si hay violetas y no me olvides
nunca jamás.

NIN EN LUGO NIN EN GAFOI

Onte caeu nas miñas mans unha axenda escolar deseñada e confeccionada polo Equipo de Normalización Lingüística do IES de Curtis. O primeiro que reclama a miña atención é a portada, reprodución dun cadro da pintora María Antonia Dans, nacida na localidade de Oza dos Ríos, e nai da soada actriz Rosalía Dans ("Los gozos y las sombras); de ambas teremos ocasión de falar nun futuro próximo, por motivos estritamente institucionais.
Abro a axenda e xulgo moi acertada a presentación, con calendario de exames, tarefas, entrega de boletíns, instrucións xerais, técnicas de estudo, información do centro e a súa contorna, etc. Avanzo para coñecer a súa estrutura e observo de bo grado que antes de cada mes introdúcese unha ficha con información da contorna, tradicións ou personaxes da nosa historia e do mundo da cultura: Álvaro Cunqueiro, María Miramontes, Isabel Ríos, Valentín Paz Andrade e Luís Porteiro Garea. Recoñezo o meu descoñecemento deste último e entono o "mea culpa" pola miña ignorancia, indubidablemente supina. Leo a reseña biográfica que contén a ficha da axenda:

LUIS PORTEIRO GAREA
Lugo, 1889-Frades, 1918

Avogado, xornalista, relator, activista cultural e político, membro das Irmandades da Fala e do grupo Nós, Porteiro Garea deixou unha forte pegada na Galicia do seu tempo. Morto prematuramente, a consecuencia da pandemia de gripe que asolou Europa no 1918, os seus restos mortais descansan no cemiterio de Gafoi (Pontecarreira), a moi poucos quilómetros de Curtis. Pertencía a unha xeración moi formada intelectualmente e comenzou a dar os seus primeiros pasos como funcionario municipal en Arzúa, cando aínda non cumprira a maioría de idade, daquela fixada en 25 anos. Licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse en Madrid en 1914 coa tese "El sistema parlamentario en España y sus relaciones con el caciquismo".
Moi pronto acadou unha cátedra na Universidade de Santiago de Compostela, onde pronunciou a primeira conferencia en galego que se daba nesta institución: "A transformación do dereito civil pola grande guerra". Como figura destacada do galeguismo foi elixido concelleiro agrarista e nomeado presidente da Irmandade da Fala de Santiago de Compostela.
Porteiro Garea foi un dos creadores do nacionalismo galego e apostou por superar as revindicacións puramente lingüísticas e culturais e avanzar cara a creación dunha organización política. Foi colaborador de diversas publicacións como "El Radical", "Gaceta de Madrid", "Estudios Gallegos" e "A Nosa Terra". 

Despois desto, nun recuncho da miña memoria antóxaseme, sen saber o motivo, que este tal Luis Porteiro garda algunha relación con Ramón Cabanillas, cuxa obra tan ben coñezo. Acudo ás fontes de coñecemento da rede... bingo! A él lle adicou Ramón Cabanillas o célebre poema "En pé", que moitos pensarán que é de Juan Pardo, pois fixo unha versión cantada do mesmo. Reprodúzoo deseguido:



EN PÉ
(A Luis Porteiro)
¡Irmans! En pé, sereos,
a limpa frente erguida,
envoltos na brancura
da luz que cai de riba,
o corazon aberto
a toda verba amiga,
e nunha man a fouce
e noutra a man da oliva,
arredor da bandeira azul e branca,
arredor da bandeira da Galiza,
¡cantémo-lo direito á libre nova vida!
Validos de traidores
a noite Frouseira
a patria esclavizaron
uns reises de Castela.
Comestas polo tempo
xa afrouxan as cadeas...
¡Irmans asoballados
de xentes estranxeiras,
ergámo-la bandeira azul e branca!
¡E ó pé da enseña da nazón galega cantémo-lo dereito
a libertar a Terra!
¡Irmans no amor á Suevia
de lexendaria historia,
a non morrer sen loita!
¡O dia do Medulio
con sangue quente e roxa
mercamo-lo direito
á libre, honrada chouza!
¡Xa está ó vento a bandeira azul e branca!
¡A oliva nunha man, a fouce noutra,
berremos alto e forte:
A nosa Terra é nosa "
Ramon Cabanillas


No diario do 6 de decembro de La Voz de Galicia (hemeroteca la voz dixital), edición de Lugo, na sección de opinión, Tribuna, publícase un artigo firmado por Manuel Xosé Neira, que comenta o seguinte: "PORTEIRO Garea naceu en Lugo no comezo do século, pero ninguén sabe onde, digo a rúa. Merece só por iso ter no lugar de nacemento unha placa afortalando a nacencia do lider nacionalista, á sazón unha das glorias perdidas no cumio da súa opertividade moza, moi novo, coma Manoel Antonio, Xohán Vicente Viqueira e outros. Formaba parte dunha xeración moi formada intelectualmente ao carón do propio Viqueira, os irmáns Vilar Ponte, Antón e Ramón ou Vicente Risco e Castelao sen esquencernos de Losada Diéguez, outro grande esquencido.
Non sei eu se era tan rusófilo coma o novelista Luís Manteiga, tan chorado na súa morte por Ánxel Fole quen deixa constancia das súas estadías na nosa cidade do Miño. Porteiro Garea e Luís Manteiga merecen dúas e senllas rúas con placa incluída. Non semella un dislate que estean todos estes esquencidos no rueiro lugués cando un gran xornalista e guieiro do provincialismo galego chamado Aureliano J. Pereira carece de placa, roubada pola inquina do tempo na praciña, na bocarrúa que está por detrás da praza do Campo. Este semella o destino dos grandes homes de letras e políticos lugueses: un monumental olvido. Manteiga chegou nada menos que a finalista do Nadal de Literatura".
Polo que sei, non se fixo realidade a anterior petición. Nin el Lugo, onde naceu, nin en Gafoi (Concello de Frades), onde morou e morreu. Desde esta tribuna deixo constancia desa carencia, e encarezo ao Alcalde e Corporación do benquerido Concello de Frades que tomen nota e actúen en consecuencia. Por encima das ideoloxías están os ideais, de seguro confluentes no amor á nosa terra, con independencia das diversas interpretacións da realidade que cada un de nós lexítimamente defendamos.